Latest News Archive

Please select Category, Year, and then Month to display items
Previous Archive
09 April 2021 | Story Prof Francis Petersen and Prof Philippe Burger | Photo istock

With a COVID-hit, shrinking economy and a mounting public debt burden, the Minister of Finance, Mr Tito Mboweni, announced a tight budget in February 2021. This budget also constrained its allocation to the Department of Higher Education and Training (DHET).

Within the DHET budget, the allocation to the National Student Financial Aid Scheme (NSFAS) was set to increase from R34,8 billion in the 2020/21 fiscal year to R36,4 billion in 2023/24 – a cumulative increase in nominal terms of 4,6% over the three-year period. This allocation covers NSFAS bursaries to university students and students at technical and vocational education and training (TVET) colleges. 

However, the National Treasury’s Budget Review projected inflation at 3,9%, 4,2% and 4,4% in the three fiscal years from 2021/22 to 2023/24. This means that the consumer price level over the three years is expected to cumulatively increase by 13%, well in excess of the 4,6% increase that the government has budgeted for NSFAS. In addition, the government also expected the number of NSFAS students to increase.

Reallocation of the DHET budget

Predictably, student organisations countrywide have expressed their dissatisfaction, which led to protests and campus shutdowns in March 2021. Tragically, a bystander in the protests, Mthokozisi Ntumba, died during police action in Braamfontein. 

Following the protests, the Minister of Higher Education, Innovation and Technology, Dr Blade Nzimande, announced a reallocation of the DHET budget, as approved by Cabinet. A further R6,3 billion has been allocated to NSFAS. A total of R2,5 billion of this reallocation came from a reduction in the general allocation for universities, R3,3 billion from the National Skills Fund, and a further R500 million from the TVET colleges’ new accommodation construction budget.
The provision of university subsidies was already a concern before this reallocation, with the subsidy per student in real terms in the DHET budget set to drop cumulatively by as much as 7% over the period 2020/21 to 2023/24.
In addition to the subsidy and bursary pressures, student organisations are also demanding the full write-off of student debt. Outstanding student debt at South African universities stands just shy of R14 billion. Much of this debt burden is carried by students from so-called missing-middle households, defined as households with an income of between R350 000 and R600 000 per year.  

The current funding model is not financially and fiscally sustainable

With mounting financial pressure, it is clear that the current model of student funding in South Africa is not financially and fiscally sustainable. The deteriorating fiscal condition also makes it unlikely that the government will be able to fully finance the missing middle. Minister Nzimande has indicated that a National Task Team, involving various stakeholders, will be established to address the student funding challenge in a sustainable manner.

The National Task Team will have to revisit the recommendations made by the Heher Commission in 2016. The commission recommended the implementation of an income-contingent student loan scheme. With an income-contingent loan, the student will obtain a loan to cover all or part of his or her tuition, accommodation, books, living costs, and transport. 

Once a student has finished studying and started working, loan repayment can start, but it only commences when the income exceeds a set threshold. The amount paid per month is also linked to the ex-student’s income level. The loan repayment period can be capped, for instance, at 25 or 30 years. Whatever is not repaid after that, is written off.
Such a loan scheme could augment a revised NSFAS bursary scheme, and instead of the hard R350 000 family income cut-off currently applied for NSFAS bursaries, it could be implemented with a sliding family income scale that allows for a combination of bursary and loan financing. Thus, poorer students will receive a bigger or full bursary, reducing their need for a loan, while better-off missing-middle students will need to obtain a partial or full loan. 

Will students be able to afford the debt burden they incur with such loans? In 2019, BusinessTech conducted a survey among eight large South African universities to ascertain the range of tuition fees that students face per year in BA, BCom, BSc, LLB, and BEng degrees. 

Annual tuition fees ranged from R32 560 to R68 135. In 2020 and 2021, universities applied an increase of 5,4% and 4,7% in tuition fees, respectively, which lifts the range to R35 931 and R75 190 in 2021. Setting the allowance for transport, living costs, books, and personal care equal to the 2021 NSFAS allowance of up to R30 600 and assuming accommodation costs of R35 000 for ten months, means the total tuition fees and other costs will range between R101 531 and R140 790 per year. 

If this was the cost for the first year of study, allowing for further tuition fee increases of 4,7% per year for a second (2022) and third (2023) year, and 4% inflation for all other costs, the total cost over three years with a degree obtained at the end of 2023, will range between R317 716 and R441 113, to be repaid over 10 to 30 years. Note that this cost is the same order of magnitude as the current retail price of R376 500 for a Corolla 1.2T Xs, a mid-size family car typically bought by middle-class (including graduate) families. The car, though, is repaid over just five years.

A need for public-private partnership

Given the limits on government finance, even to fund all income-contingent loans, there is a need for significant private sector involvement (banks, pension funds) in funding the loan scheme. If 300 000 students each incur a loan averaging R120 000 per year, the cost would be R36 billion per year (and at a GDP of R5 trillion, be 0,7% of GDP), an amount that is surely feasible when combining government and private sector resources. Universities are institutions that affect social change and are drivers of economic growth. Hence, both the public and private sectors are key beneficiaries of the output of universities, and therefore a solution towards sustainable student finance will need to involve an appropriate public-private partnership.  

Such a public-private partnership can include a sliding scale of interest paid on the income-contingent loans, based on the student’s household income, coupled with a partial or full underwriting of the loan by government.

Commercial banks can administer the loan scheme, as they already have well-developed financial vetting systems and expertise. To reduce the risk of non-repayment, and because the loan repayment is linked to a worker’s income level, the South African Revenue Service can collect instalments and pay it over to the loan scheme.

There are, however, a number of factors that can undermine the successful implementation of an income-contingent loan scheme. These include the lack of collateral and the long lead time till repayment starts, the need to subsidise low interest rates, and lastly, the risk of low total repayments. All these will require that the government spends money to ensure the participation of banks and other funders. 

The private sector, though, needs to realise that even though a student loan system inevitably involves risk, it is in the interest of the long-term growth and profitability of the private sector to fund such loans. It is also important for government to realise that higher education is both a private and public good, and that contributing a component to student finance is an investment, and not merely an expenditure.

Prof Francis Petersen is Rector and Vice-Chancellor of the University of the Free State and  Prof Philippe Burger is Professor of Economics and Pro-Vice-Chancellor: Poverty, Inequality and Economic Development at the University of the Free State

News Archive

Volksblad: Moshoeshoe Memorial Lecture
2006-05-27

27 Mei 2006

Moshoeshoe het mense saamgebind
KONING MOSHOESHOE kon bewys dat verskeidenheid ’n bindende eienskap kan wees. Dit blyk ’n sleutelbeginsel van sy leierskap te wees – en dit is nie ’n maklike een om te begryp nie.

Jy bereik die grootste eenheid tussen onderskeidende entiteite waar jy relatief vrye ruimte aan hulle gee om hul eiesoortige kenmerke na vore te bring.

Dít blyk uit prof. Njabulo Ndebele se gedenklesing oor koning Moshoeshoe.
Lesotho; het; onder Moshoeshoe se leierskap mense van verskeie dele van die subkontinent gelok.
Dié mense het hierheen gevlug van die verwoesting wat as lifaqane bekend geword het toe Shaka sy koninkryk met militêre onderwerping verstewig het.

Ndebele het gesê daar is algemene ooreenkoms dat die oorloë wat hieruit gespruit het, die maatskaplike grondslae van talle samelewings in Suider-Afrika geskud het.

“Dit was in dié konteks dat Moshoeshoe leierskap getoon het.”
Prof. Frederick Fourie, rektor en visekanselier van die Universiteit van die Vrystaat (UV), het gesê die lesing vorm deel van ’n groter debat oor leierskapmodelle, veral die konsep van Afrika-leierskap, en die voortgesette diskoers oor nasiebou en versoening.

Die Moshoeshoe-projek is in 2004 aan die UV begin om met Suid-Afrika se eerste dekade van demokrasie saam te val.
Die projek was deel van die UV se eeufeesvieringe in 2004.
Met dié projek word geprobeer om ’n groot Afrika-leier te vereer en die UV se verbintenis tot transformasie te toon sodat ’n ware inklusiewe en nie-rassige universiteit geskep kan word.

“As die stigter van die Basoeto-nasie, word daar wyd erkenning aan koning Moshoeshoe vir sy buitengewone leierskapstyl gegee.

“Diplomasie, versoening en vreedsame naasbestaan is van die kenmerke van sy leierskap, soos getoon in sy pogings om verskillende groepe in een nasie te verenig,” sê Fourie.

KONING MOSHOESHOE, een van Afrika se eertydse groot leiers. Hy is meer as 130 jaar gelede dood. Foto: verskaf

Waarde van openbare spraak ‘nou bedreig’
AANDUIDINGS bestaan dat die waarde van openbare spraak wat hoog deur koning Moshoeshoe van Lesotho op prys gestel is, nou onder ernstige bedreiging kan wees.

Om dié rede dra hy die koning Moshoeshoe-gedenklesing op aan al dié mense in Suid-Afrika en elders wat die moed het om hul oorwoë mening uit te druk oor belangrike sake wat die samelewing in die gesig staar, het prof. Njabulo Ndebele, visekanselier van die Universiteit van Kaapstad, gesê.

Ndebele, wêreldbekende skrywer, het gesê dié lesing kom op ’n kritieke punt in Suid-Afrika se nuwe demokrasie.
Dié lesing, om die buitengewone nalatenskap van een van Afrika se groot leiers te eer, is eergisteraand op die kampus van die Universiteit van die Vrystaat (UV) gelewer en het ’n staande toejuiging deur ’n groot gehoor uitgelok.

Ndebele het gesê die mense wat hul menings uitdruk oor belangrike sake, kan rubriekskrywers, redakteurs, kommentators, alle soorte kunstenaars, akademici, koerantbriefskrywers, nie-gewelddadige optoggangers met plakkate en strokiesprentkunstenaars wees “wat ’n spieël voor ons oë sit”.

“Selfs wanneer hulle dit waag op heilige gebied, soos sommige strokiesprentkunstenaars onlangs gedoen het, herinner hulle ons net dat selfs die heilige misbruik kan word vir doeleindes wat min met heiligheid te doen het.

“Dit is hul manier om ons te help, dalk meer diepsinnig as wat ons besef, om daardie einste ruimte van heiligheid in ons lewe te bewaar.

“Hulle verdiep ons insigte deur ons begrip te verdiep.
“Dit is gepas om hul dapperheid te vier,” het Ndebele gesê.
“Hulle herinner ons dat leierskap nie al is wat ons doen wanneer ons in ’n sekere magsposisie geplaas is om ’n organisasie of ’n sekere instelling te stuur nie.”

Hy het gesê onder die mense wat gevier moet word, sluit hy nie dié in wat deur haatspraak ander aanhits om geweld te pleeg; teen; mense; wat hul andersdenkende menings lug nie.

“Dit is nie met dapperheid dat hulle aanhits nie, maar weens hul toevlug tot die narkotiese beskerming van die skare.”

Mense voel glo ál kwesbaarder
Vise-kanselier lewer Moshoeshoe-gedenklesing
’n TOENEMENDE aantal hoogs intelligente, sensitiewe en toegewyde Suid-Afrikaners oor die klas-, ras- en kulturele spektrum heen bely dat hulle – soos nog nooit tevore nie – onseker en kwesbaar voel sedert 1994.

Só het prof. Njabulo Ndebele, vise-kanselier van die Universiteit van Kaapstad, gesê in die Universiteit van die Vrystaat (UV) se eerste koning Moshoeshoe-gedenklesing.

Die onderwerp was Reflections on the leadership challenges in South Africa.
Wanneer ontembare optimiste beken hulle voel dinge is van stryk, versprei die naarheid van angs. “Dit moet iets te doen hê met ’n ophoping van gebeure wat die gevoel van dreigende inploffing oordra.”

’n Gevoel heers dat Suid-Afrika ’n baie komplekse samelewing het wat liewer eenvoudige, gesentraliseerde beheer voortbring in die hoop dat dienslewering dan beter en vinniger gedryf kan word. Die kompleksiteit van beheer word dan in ’n enkele struktuur van gesag gevestig, eerder as in die afgewentelde strukture soos wat in die Grondwet beoog word.

Dat die afgewentelde strukture nie hul grondwetlik-gedefinieerde rolle verwerklik nie, moenie toegeskryf word aan die mislukking van die beheermeganisme nie.

“Dit is te vroeg om te sê dat wat ons sedert 1994 bereik het, nie gewerk het nie,” het Ndebele gesê.
Dit lyk of ’n kombinasie van omstandighede tot die “gevoel van ontknoping” lei.
“Ek wil dit vermy om te sê: ‘Kyk na Khutsong’, asof u sal verstaan wat ek bedoel wanneer ek sê u moet na Khutsong kyk.”
Sulke kennis lei tot wanhoop, want dit roep ’n werklikheid op wat só oorweldigend is dat dit fatalisties kan wees.
Ndebele het gesê niks kon meer vreesaanjaend wees as toe ’n komplot van die Boeremag oopgevlek en sekere Boeremaglede aangekeer is nie.

Sekere Boeremaglede het van ’n maksimum-sekuriteit-tronk ontsnap. “Sover ek weet, is hulle nie weer gevang nie.
“Wat is gedoen om die gaping te oorbrug?” was een van sy vrae hieroor.
“Van só ’n belangrike saak weet die publiek nie baie nie. Die karige kommunikasie kan die gevaarlike boodskap uitdra dat óf niks gedoen word nie, óf die staat in dié saak misluk.”

Hy het gevra: “Hoekom het die kwessie van munisipale afbakening tot die situasie in Khutsong gelei? Dit lyk of die probleem voortgaan, sonder ’n oplossing in sig.”

’n Aantal soortgelyke, oënskynlik plaaslike rebellies het oor die land heen plaasgevind. “Is hier ’n patroon?”
Ndebele het na die onlangse verhoor van oud-adj.pres. Jacob Zuma, wat van verkragting aangekla was, verwys.
Dié drama blyk ver van oor te wees. Dit beloof “om ons almal sonder verligting te hou, in ’n toestand van angs”.
Die gemene draad van dié gebeure is die gevoel van ’n oneindige spiraal van probleme wat vertroue tap. Daar kan ’n sterk suggestie in al dié gebeure wees “dat ons dalk nooit sosiale samehang in Suid-Afrika gehad het nie...”

“Wat ons sekerlik oor dekades gehad het, is ’n mobiliserende visie. Kan dit wees dat die mobiliserende visie onder die gewig van die werklikheid en omvang van maatskaplike heropbouing kraak en dat die legitieme raamwerk om oor dié probleme te debatteer ineenstort?”

‘Swart mense staar hulself in die gesig’
DIE swart meerderheid staar homself nou in die gesig: dalk werklik vir die eerste keer sedert 1994.
Só het prof. Njabulo Ndebele gesê toe hy die koning Moshoeshoe-gedenklesing by die Universiteit van die Vrystaat in Bloemfontein gelewer het.

Hy het gesê dit lyk of Suid-Afrika ’n meganisme nodig het om selfvertroue te bou.
Deur dié meganisme “kan ons die situasie waarin ons is, erken, wat dit ook al is”.
“Ons het ’n meganisme nodig wat die verskillende posisies van die mededingers sal bevestig en hul eerlikheid sal bekragtig op ’n manier wat die publiek vertroue sal gee dat werklike oplossings moontlik is.”

Dit is dié soort “openheid wat nooit maklik kom nie”, wat lei tot deurbraak-oplossings.
Ndebele het gesê ’n komplekse demokrasie soos Suid-Afrika s’n kan nie oorleef met ’n enkele gesag nie.
Net veelvuldige owerhede binne ’n grondwetlike raamwerk “het ’n ware kans”.
“Kan ’n deel van die probleem wees dat ons nie in staat is om die idee van ‘opposisie’ te hanteer nie?
“Ons is verskrik dat enige van ons ‘die opposisie’ kan word.
“Dit is tyd dat ons die koms voorsien van ’n oomblik wanneer daar nie meer ’n enkele, oorweldigende, dominante politieke mag is soos wat nou die geval is nie.”

Ndebele het gesê: “Ek glo ons het dalk ’n oomblik bereik wat nie fundamenteel verskillend is nie van die ontnugterende, tóg hartversterkende nasiebourealiteite wat gelei het tot Kemptonpark in die vroeë jare negentig.”

“Die verskil tussen toe en nou is dat die swart meerderheid nie nou na wit landgenote oor die onderhandelingstafel kyk nie.

“Die swart meerderheid staar homself in die gesig: dalk werklik vir die eerste keer sedert 1994.”
Dit is weer “tyd vir visie”, het Ndebele gesê.

We use cookies to make interactions with our websites and services easy and meaningful. To better understand how they are used, read more about the UFS cookie policy. By continuing to use this site you are giving us your consent to do this.

Accept